receptlab24 · Leki · Hydroksyzyna
Profil leku HDX: hydroksyzyna, jej działanie, limity i przeciwwskazania
Hydroksyzyna to lek przeciwhistaminowy z grupy anksjolityków, który według ChPL stosuje się w objawowym leczeniu lęku u dorosłych, w świądzie i w premedykacji przed zabiegami. Wszystkie postaci są wydawane na receptę (Rp), a sama substancja nie figuruje w wykazie substancji psychotropowych. Dane z Charakterystyki Produktu Leczniczego ułożyliśmy w pozycje HDX-01 do HDX-14: od mechanizmu, przez parametry czasowe, po zasady recepty.
Metryka preparatu
- Nazwa
- Hydroksyzyna
- Substancja czynna
- Hydroxyzini hydrochloridum
- Obszar
- lek przeciwlękowy
- Kategoria wydawania
- Rp
- Pozycja cennika
- E-Recepta, 59,00 zł
- Publikacja karty
- 2026-10-09
- Aktualizacja
- 2026-11-21
HDX-01. Hydroksyzyna co to za lek
Substancja czynna to chlorowodorek hydroksyzyny, pochodna difenylometanu. Kod ATC: N05BB01, grupa leków psycholeptycznych, podgrupa anksjolityków. Chemicznie nie ma związku z benzodiazepinami, fenotiazynami ani meprobamatem.
Według ChPL (punkt 5.1) hydroksyzyna nie hamuje czynności kory mózgu. Jej działanie polega prawdopodobnie na hamowaniu aktywności wybranych obszarów podkorowych ośrodkowego układu nerwowego. Do tego dochodzi działanie przeciwhistaminowe, przeciwwymiotne, rozkurczowe i łagodne działanie przeciwbólowe.
Produkt referencyjny w rejestrze to Atarax w tabletkach powlekanych 10 mg. Główny metabolit hydroksyzyny to cetyryzyna, znana jako osobny lek przeciwalergiczny. Około 45% dawki doustnej przechodzi w ten związek.
HDX-02. Trzy wskazania rejestracyjne
Punkt 4.1 ChPL Atarax wymienia dokładnie trzy zastosowania:
- objawowe leczenie lęku u dorosłych;
- objawowe leczenie świądu (skuteczność w pokrzywce, wyprysku i zapaleniu skóry opisuje punkt 5.1);
- premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi.
HDX-03. Jak hydroksyzyna działa w leczeniu lęku
Zwróć uwagę na słowo „objawowe”. Hydroksyzyna łagodzi napięcie i niepokój, ale nie usuwa przyczyny zaburzenia lękowego. Dlatego zwykle jest elementem szerszego planu leczenia, a nie jedynym narzędziem.
Badania opisane w ChPL pokazały w zapisie EEG działanie przeciwlękowe i uspokajające. U pacjentów z zaburzeniami lękowymi i bezsennością wydłużał się całkowity czas snu, skracało się zasypianie i czas nocnych przebudzeń. Nie zaobserwowano zaburzeń pamięci. Czy hydroksyzyna uspokaja? Tak, a senność jest jej najczęstszym działaniem niepożądanym.
Wskazanie przeciwlękowe dotyczy dorosłych. U dzieci od 12. miesiąca życia ChPL przewiduje stosowanie w świądzie i w premedykacji, z dawką liczoną według masy ciała. Hydroksyzynę dla dzieci dawkuje zawsze lekarz, bo małe dzieci są bardziej narażone na działania niepożądane ze strony układu nerwowego, w tym na drgawki.
HDX-04. Kiedy zaczyna działać i ile trwa efekt
Hydroksyzyna wchłania się szybko. Poszczególne efekty ruszają jednak w różnym tempie. Każdy wiersz tabeli podaje jeden parametr z punktów 5.1 i 5.2 ChPL.
| Parametr hydroksyzyny | Wartość według ChPL Atarax |
|---|---|
| Początek działania uspokajającego po syropie z hydroksyzyną | 5-10 minut |
| Początek działania uspokajającego po tabletce z hydroksyzyną | 30-45 minut |
| Początek działania przeciwhistaminowego hydroksyzyny doustnej | około 1 godziny |
| Czas do maksymalnego stężenia hydroksyzyny we krwi | około 2 godzin |
| Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych | około 14 godzin, zakres 7-20 godzin |
| Okres półtrwania hydroksyzyny u osób w podeszłym wieku | wydłużony do 29 godzin |
| Okres półtrwania hydroksyzyny przy niewydolności wątroby | wydłużony do 37 godzin |
HDX-05. Co wynika z tych liczb
Syrop i tabletki dają bardzo podobną ekspozycję na lek, różnią się głównie tempem pierwszego efektu. Kumulacja jest umiarkowana: przy podawaniu raz na dobę stężenie po kolejnej dawce rośnie według ChPL o 30%. Biodostępność postaci doustnej w porównaniu z zastrzykiem domięśniowym to około 80%. Przy okresie półtrwania rzędu 14 godzin senność może trwać do rana, a u osób starszych i z chorobami wątroby jeszcze dłużej.
Przy niewydolności wątroby działanie przeciwhistaminowe pojedynczej dawki może się przedłużyć nawet do 96 godzin. U dzieci jest odwrotnie: lek jest usuwany szybciej, a okres półtrwania wynosił około 4 godzin u rocznych dzieci i około 11 godzin u czternastolatków.
Przy niewydolności wątroby oraz umiarkowanej lub ciężkiej niewydolności nerek ChPL nakazuje zmniejszyć dawkę. O ocenie czynności wątroby piszemy w pozycji próby wątrobowe ALT, AST, GGTP.
HDX-06. Skutki uboczne według częstości
W kontrolowanych badaniach klinicznych z udziałem 735 osób przyjmujących hydroksyzynę senność wystąpiła u 13,74% pacjentów, wobec 2,70% w grupie placebo. To jedyne działanie oznaczone jako bardzo częste.
Często, czyli u co najmniej jednej osoby na sto, zgłaszano: ból głowy, suchość w ustach, zmęczenie i uspokojenie. Niezbyt często pojawiały się pobudzenie, splątanie, zawroty głowy, bezsenność, drżenie, nudności, złe samopoczucie i gorączka.
Rzadko ChPL opisuje m.in. dezorientację, omamy, drgawki, zaburzenia widzenia, przyspieszone bicie serca, niskie ciśnienie, zaparcia, wymioty, zatrzymanie moczu, wysypki i nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych. Bardzo rzadko: wstrząs anafilaktyczny, skurcz oskrzeli i ciężkie reakcje skórne.
Z częstością nieznaną zgłaszano wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu typu torsade de pointes, omdlenie oraz zapalenie wątroby. Kołatanie serca, omdlenie albo nierówne bicie serca to sygnał, by przerwać lek i od razu zgłosić się do lekarza, tak jak zaleca ChPL.
HDX-07. Serce i odstęp QT: najważniejsza pozycja bezpieczeństwa
Hydroksyzyna może wydłużać odstęp QT w zapisie EKG. Przeciwwskazaniem jest nie tylko znane wrodzone albo nabyte wydłużenie QT, ale też sama obecność znanych czynników ryzyka jego wydłużenia. ChPL wymienia tu stwierdzoną chorobę układu krążenia, istotne zaburzenia elektrolitowe (niski potas, niski magnez), nagłą śmierć sercową w rodzinie, znaczną bradykardię oraz przyjmowanie leków wydłużających QT.
Charakterystyka nie ustala rankingu bezpiecznych leków przeciwdepresyjnych. Przeciwwskazuje hydroksyzynę u każdego, kto przyjmuje lek wydłużający odstęp QT lub wywołujący torsade de pointes. Jako przykłady takich połączeń przeciwwskazanych podaje m.in. cytalopram i escytalopram, haloperydol, amiodaron, sotalol, chinidynę, erytromycynę, lewofloksacynę, moksyfloksacynę, hydroksychlorochinę, meflochinę, prukalopryd i metadon.
W praktyce oznacza to jedno: pełna lista twoich leków i informacja o chorobach serca muszą trafić do lekarza, zanim zapadnie decyzja o hydroksyzynie.
HDX-08. Alkohol, inne leki i badania alergologiczne
Alkohol. ChPL każe unikać picia alkoholu podczas stosowania hydroksyzyny, bo alkohol nasila jej działanie. To samo dotyczy innych leków uspokajających i działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy.
Inhibitory MAO. Jednoczesnego podawania z inhibitorami monoaminooksydazy należy unikać.
Leki o działaniu przeciwcholinergicznym sumują się z działaniem hydroksyzyny. Lek osłabia też działanie betahistyny, inhibitorów cholinoesterazy oraz podnoszący ciśnienie efekt adrenaliny. Cymetydyna zwiększała stężenie hydroksyzyny o 36%.
Testy alergiczne. Hydroksyzynę odstawia się co najmniej 5 dni przed testami skórnymi na alergię i przed próbą prowokacyjną z metacholiną, inaczej wynik może być fałszywy. Jeśli masz zaplanowane takie badanie, uzgodnij przerwę z lekarzem kierującym.
HDX-09. Prowadzenie pojazdów, ciąża i karmienie piersią
Kierowanie. Zmęczenie, zawroty głowy, sedacja i zaburzenia widzenia mogą dawać umiarkowany do znacznego wpływ na refleks i koncentrację, zwłaszcza przy większych dawkach i w połączeniu z alkoholem. ChPL zaleca przestrzec pacjenta przed prowadzeniem pojazdów i obsługą maszyn.
Ciąża. Hydroksyzyna jest w ciąży przeciwwskazana. Przenika przez łożysko i osiąga u płodu wyższe stężenie niż u matki. U noworodków matek przyjmujących lek pod koniec ciąży opisano m.in. obniżone napięcie mięśni, zaburzenia ruchowe i niedotlenienie. Kobiety w wieku rozrodczym muszą w trakcie leczenia stosować skuteczną antykoncepcję.
Karmienie piersią. Przeciwwskazane. Cetyryzyna przenika do mleka, a u karmionych niemowląt obserwowano ciężkie działania niepożądane. Jeśli leczenie hydroksyzyną jest konieczne, karmienie trzeba przerwać.
HDX-10. Pozostałe przeciwwskazania i grupy ostrożności
Poza ciążą, karmieniem i czynnikami ryzyka QT hydroksyzyny nie stosuje się przy nadwrażliwości na nią, na cetyryzynę, inne pochodne piperazyny, aminofilinę lub etylenodiaminę oraz przy porfirii.
Ze względu na działanie przeciwcholinergiczne ostrożności wymagają osoby z jaskrą, utrudnionym odpływem moczu, osłabioną perystaltyką jelit, miastenią i otępieniem, a także osoby ze skłonnością do drgawek.
U osób w podeszłym wieku ChPL nie zaleca stosowania hydroksyzyny: lek wolniej się eliminuje, a działania niepożądane są częstsze. Tabletki zawierają laktozę, więc według ChPL nie powinny ich przyjmować osoby z dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub złym wchłanianiem glukozy-galaktozy. Przy lekach przyjmowanych dłużej przyda się też plan z pozycji badania kontrolne przy lekach stałych.
HDX-11. Czy hydroksyzyna uzależnia i czy jest psychotropem
Hydroksyzyna nie jest substancją psychotropową w rozumieniu przepisów. Nie ma jej w rozporządzeniu z wykazem substancji psychotropowych i środków odurzających. Pacjenci nazywają ją czasem psychotropem, bo działa na układ nerwowy i ma zastosowanie w lęku, ale formalnie to lek na zwykłą receptę.
W tabeli działań niepożądanych ChPL nie wymienia uzależnienia. W badaniu opisanym w punkcie 5.1 po 4 tygodniach leczenia pacjentów z zaburzeniami lękowymi nie wystąpiły objawy odstawienne. To odróżnia hydroksyzynę od benzodiazepin, takich jak alprazolam czy diazepam, które mają w ChPL opisane ryzyko uzależnienia.
Mimo to według ChPL hydroksyzynę należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce i możliwie najkrócej. Ten zapis stoi w punkcie 4.4 przy ostrzeżeniu o wydłużeniu odstępu QT.
HDX-12. Zmiana dawki i zakończenie leczenia
Dawkę hydroksyzyny ustala lekarz, osobno dla każdego wskazania, wieku, masy ciała i czynności wątroby oraz nerek. Nie zmieniaj jej samodzielnie i nie łącz z innymi lekami uspokajającymi bez konsultacji.
ChPL nie opisuje specjalnej procedury odstawiania, a w badaniu 4-tygodniowym nie odnotowano objawów odstawiennych. Leczenie jest jednak objawowe, więc po przerwaniu lęk albo świąd mogą wrócić. Decyzję o zakończeniu lub zmianie leku podejmij razem z lekarzem, który zna cały plan leczenia.
Przedawkowanie hydroksyzyny daje m.in. nudności, wymioty, przyspieszone bicie serca, gorączkę, drżenie, splątanie, a w cięższych przypadkach drgawki, zaburzenia rytmu serca i śpiączkę. Nie ma swoistej odtrutki. W takiej sytuacji wezwij pomoc pod numerem 112.
HDX-13. Preparaty w obrocie, postaci i moce
Hydroksyzynę w polskim obrocie znajdziesz pod nazwą Atarax oraz jako Comfortin i Hydroxyzine Orion. Większość generyków nosi nazwę Hydroxyzinum z dopiskiem producenta: Adamed, Aflofarm, Amara, Bluefish, Espefa, Hasco, PPH, Polfarmex, Teva i VP.
Postaci w rejestrze: tabletki powlekane 10 mg i 25 mg, syrop (m.in. 10 mg/5 ml i 2 mg/ml) oraz roztwór do wstrzykiwań 50 mg/ml, używany przez personel medyczny. Wszystkie mają kategorię Rp. Hydroksyzyna w syropie i w tabletkach daje według ChPL bardzo podobną ekspozycję; różni się szybkość pojawienia się działania uspokajającego.
O zamianie preparatu na inny decyduje lekarz, a farmaceuta może zaproponować zamiennik tej samej postaci i mocy.
HDX-14. Recepta na hydroksyzynę i kontynuacja online
Hydroksyzyny nie kupisz bez recepty: wszystkie jej postaci mają w rejestrze kategorię Rp. Oferty sprzedaży bez przepisu pochodzą z nielegalnych źródeł i niosą ryzyko podróbki o nieznanym składzie.
Hydroksyzyna nie jest psychotropem, więc nie dotyczą jej szczególne zasady dla substancji z grup II-P, III-P i IV-P. Receptę na kontynuację leczenia lekarz może wystawić bez badania, jeśli uzasadnia to stan zdrowia opisany w dokumentacji (art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty).
Jak to działa u nas: wypełniasz formularz z wywiadem, w tym z listą leków i chorób serca, i dołączasz dokumentację dotychczasowego leczenia. Wniosek ocenia lekarz, a pytania dodatkowe zadaje na czacie. Nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301. Przedłużamy leczenie już prowadzone, a pierwsze rozpoznanie zaburzenia lękowego należy do lekarza na wizycie. Wniosek złożysz przez formularz e-recepty. Jeśli hydroksyzyna jest częścią leczenia psychiatrycznego z innymi lekami, właściwa będzie ścieżka psychiatryczna.
Lekarz może odmówić, np. przy przeciwwskazaniu kardiologicznym. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.
Preparaty z tą substancją
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atarax (hydroksyzyna), rejestr URPL
- Ulotka dla pacjenta Atarax (hydroksyzyna), rejestr URPL
- Dz.U. 2026 poz. 37 - ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
- Dz.U. 2024 poz. 1139 - rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych
Przebieg wniosku
01
Arkusz otwiera się z wpisaną nazwą
Rubryka preparatu jest wypełniona wstępnie wartością: Hydroksyzyna. Możesz ją zmienić.
02
Uzupełniasz wywiad i załączniki
Podajesz choroby towarzyszące, uczulenia oraz pozostałe leki. Możesz dołączyć wynik badania.
03
Opłacasz konsultację
Pozycja cennika wynosi 59,00 zł; płatność następuje po wypełnieniu arkusza.
04
Lekarz rozpatruje wniosek
Lekarz może dopytać na czacie. Wystawiony dokument uruchamia wysyłkę kodu e-mailem.
Decyzję o recepcie na Hydroksyzyna podejmuje lekarz. Opłata dotyczy jego pracy nad wnioskiem, więc przy odmowie nie podlega zwrotowi.
Dane placówki
Rejestr
Podmiot leczniczy wpisany do RPWDL pod nr 000000307381 (zakład leczniczy: MEDINOW CENTRUM MEDYCZNE, REGON 54482584800013).
Lekarz
lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn), PWZ 3211301.
Realizacja
Lekarz może dopytać na czacie, a o recepcie decyduje sam.
Opłata
Płacisz za ocenę lekarza, nie za dokument; przy odmowie opłata nie podlega zwrotowi.
Pytania i odpowiedzi: Hydroksyzyna
Hydroksyzyna: w jakich sytuacjach się ją stosuje?
Według ChPL Atarax są trzy wskazania: objawowe leczenie lęku u dorosłych, objawowe leczenie świądu (np. w pokrzywce i wyprysku) oraz premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi. Lek łagodzi objawy, nie leczy przyczyny zaburzenia lękowego. U dzieci od 12. miesiąca życia stosuje się go w świądzie i przed zabiegami, zawsze z dawką ustaloną przez lekarza.
Jak szybko hydroksyzyna zaczyna działać i jak długo działa?
Działanie uspokajające pojawia się po 5-10 minutach od przyjęcia syropu i po 30-45 minutach od tabletki. Efekt przeciwhistaminowy rusza po około godzinie, a maksymalne stężenie we krwi przychodzi po około 2 godzinach. Okres półtrwania u dorosłych wynosi około 14 godzin, u osób starszych nawet 29 godzin, więc senność może utrzymywać się do rana.
Czy hydroksyzyna uzależnia i czy to psychotrop?
ChPL nie wymienia uzależnienia wśród działań niepożądanych hydroksyzyny, a w badaniu po 4 tygodniach leczenia nie odnotowano objawów odstawiennych. Nie jest też substancją psychotropową w rozumieniu przepisów i nie ma jej w wykazie takich substancji. Mimo to lek stosuje się w najmniejszej skutecznej dawce i jak najkrócej, głównie ze względu na ryzyko sercowe.
Czy przy hydroksyzynie można wypić drinka?
Nie. ChPL każe unikać alkoholu w trakcie leczenia, bo nasila on działanie hydroksyzyny. Połączenie pogłębia senność, spowalnia reakcje i pogarsza koncentrację, co ma znaczenie szczególnie przy prowadzeniu auta. Ta sama zasada dotyczy innych leków uspokajających i nasennych przyjmowanych w tym samym czasie.
Hydroksyzyna a waga: czy lek sprzyja przybieraniu na masie?
Jest to możliwe. Zwiększenie masy ciała ChPL wymienia wśród zgłoszeń po wprowadzeniu leku do obrotu, z częstością nieznaną, oraz wśród działań opisanych dla cetyryzyny, głównego metabolitu. Jeśli waga wyraźnie rośnie w trakcie leczenia, opisz to lekarzowi, który oceni przyczynę.
Jak zakończyć przyjmowanie hydroksyzyny?
W porozumieniu z lekarzem. ChPL nie opisuje specjalnego schematu odstawiania, a w badaniu 4-tygodniowym objawy odstawienne nie wystąpiły. Leczenie jest jednak objawowe, więc po przerwaniu lęk albo świąd mogą wrócić. Przed testami alergicznymi lek odstawia się co najmniej 5 dni wcześniej, co też warto uzgodnić z lekarzem.
Czy na hydroksyzynę potrzebna jest recepta?
Tak. Wszystkie postaci hydroksyzyny, czyli tabletki, syrop i roztwór do wstrzykiwań, mają w rejestrze kategorię Rp. Legalnie kupisz ją tylko w aptece na podstawie recepty. Oferty sprzedaży z pominięciem recepty pochodzą z nielegalnych źródeł, a lek z takiego miejsca może być podróbką o nieznanym składzie i dawce.
Czy hydroksyzynę można przedłużyć przez internet?
Tak, jeśli to kontynuacja leczenia opisanego w dokumentacji. Wypełniasz formularz z wywiadem i listą leków, wniosek ocenia lekarz, a ewentualne pytania padają na czacie. Lekarz może odmówić, np. przy chorobie serca albo leku wydłużającym odstęp QT. Pierwsze rozpoznanie zaburzenia lękowego zostaje przy lekarzu na wizycie.
Pozostałe karty
Karta opisuje procedurę i nie zastępuje decyzji lekarskiej. Poza jej zakresem pozostaje dawkowanie oraz sposób stosowania preparatu: o tym rozstrzyga lekarz. Bezpośrednie zagrożenie życia wymaga wezwania pomocy pod numerem 112.
Redakcja receptlab24 · Nadzór merytoryczny: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn), PWZ 3211301